7 იანვარი - შობა
19 იანვარი - ნათლისღება
აპრილი/მაისი (კვირა და ორშაბათი) - აღდგომა
19 აგვისტო - ფერისცვალება
28 აგვისტო - მარიამობა
14 ოქტომბერი - სვეტიცხოვლობა
23 ნოემბერი - გიორგობა
საერო დღესასწაულები
1/2 იანვარი - ახალი წელი
3 მარტი - დედის დღე
8 მარტი - ქალთა დღე
9 აპრილი -მამულისათვის დაღუპულთა ხსოვნის დღე
9 მაისი - ფაშიზმზე გამარჯვების დღე
26 მაისი - საქართველოს დამოუკიდებლობის დღე
დროშა
გერბი
ჰიმნის ნოტები
ქვეყანა საქართველო ტექსტის ავტორი დავით მაღრაძე მუსიკის ავტორი ზაქარია
ფალიაშვილი შემუღებულ იქნა 2004 წელს
ჩემი ხატია სამშობლო,
სახატე მთელი ქვეყანა,
განათებული მთა-ბარი,
წილნაყარია ღმერთთანა.
თავისუფლება დღეს ჩვენი
მომავალს უმღერს დიდებას,
ცისკრის ვარსკვლავი ამოდის
ამოდის და ორ ზღვას შუა ბრწყინდება,
დიდება თავისუფლებას,
თავისუფლებას დიდება!
ახალი სახელმწიფო ჰიმნი საქართველოს პარლამენტმა მიიღო 2004 წლის 20 მაისს,
პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის გადადგომიდან ზუსტად 5 თვის შემდეგ. მანამდე კანონი
განხილულ იქნა 22 აპრილს, 2004 წელს, საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის
პირველსავე პლენარულ სხდომაზე. კანონპროექტი „სახელმწიფო ჰიმნის შესახებ“ კულტურის,
ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრმა გიორგი გაბაშვილმა წარმოადგინა და დეპუტატებს
ჰიმნის მიღების წინა ისტორია გააცნო. მისი ინფორმაციით, ჰიმნზე მუშაობა წლების
განმავლობაში მიმდინარეობდა. თავდაპირველად მუსიკა შეირჩა, შემდეგ, ტექსტთან
დაკავშირებით კონკურსი გამოცხადდა. ამის შემდეგ დეპუტატებისთვის გაიჟღერა ჰიმნის
მუსიკამ.
პლენარულ სხდომაზე სახელმწიფო ჰიმნის თაობაზე, აზრთა სხვადასხვაობა გამოითქვა.
ოპოზიციურად განწყობილი დეპუტატთა ერთი ნაწილი საბოლოო სრულყოფისათვის ჰიმნის
მიღების გადადებას მოითხოვდა. საკითხის განხილვის დასასრულს, დეპუტატთა
უმრავლესობის გადაწყვეტილებით, საკანონმდებლო ორგანომ საქართველოს ორგანული კანონის
პროექტს მხარი დაუჭირა. საკანონმდებლო ორგანომ 131 მომხრით 14-ის წინააღმდეგ
სახელმწიფო ჰიმნი „თავისუფლება“ პირველი მოსმენით მიიღო.
ჰიმნის ტექსტი და მუსიკა დამტიცებულია კანონით, ხოლო მისი ოფიციალური შესრულების
წესი განისაზღვრება პრეზიდენტის ბრძანებულებით
საქართველო
— ქვეყანა ევრაზიაში, კავკასიაში, შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე.
ესაზღვრება ჩრდილოეთიდან რუსეთი, სამხრეთიდან თურქეთი და სომხეთი, და
სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან აზერბაიჯანი. ტრანსკონტინენტური ქვეყანა
სამხრეთაღმოსავლეთ ევროპისა და დასავლეთ აზიის გასაყარზე მდებარეობს,
თუმცა სოციოპოლიტიკურად და კულტურულად ევროპის ნაწილია.
თანამედროვე საქართველოს ტერიტორია მუდმივად დასახლებული იყო ადრეული
ქვის ხანიდან მოყოლებული. კლასიკურ ანტიკურ ხანაში აყვავდა ადრეული
ქართული სახელმწიფოები კოლხეთი და იბერია, რამაც დასაბამი მისდა საერთო
ქართულ კულტურასა და სახელმწიფოებრიობას. ქრისტიანობა გაბატონდა
ადრეული III საუკუნიდან; ქვეყანა გაერთიანებული მონარქია გახდა 1008
წელს. თუმცა მას შემდეგ საქართველომ აღორძინებისა და დაცემის რამდენიმე
პერიოდი განვლო სანამ XVI საუკუნეში რამდენიმე მცირე პოლიტიკურ
ერთეულად დაიშლებოდა. იმპერიულმა რუსეთმა ქართული მიწები ნაწილ-ნაწილ
დაიპყრო 1801—1866 წლებში. რუსეთის რევოლუციის შემდგომ აღდგენილი
დამოუკიდებელი ქვეყანა — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
(1918—21) ბოლშევიკების მსხვერპლი გახდა და 1922 წლიდან საბჭოთა
კავშირის ნაწილად იქცა.
საქართველომ დამოუკიდებლობა კვლავ 1991 წელს მოიპოვა. სამოქალაქო ომისა
და მკაცრი ეკონომიკური კრიზისით გამოწვეული ქაოსის პერიოდის შემდეგ
ქვეყანა შედარებით სტაბილური გახდა 1990-იანი წლების ბოლოს. 2003 წელს
მომხდარი ვარდების (უსისხლო) რევოლუციით ქვეყნის სათავეში მოვიდა ახალი,
პროდასავლური, რეფორმისტული მთავრობა. ახალი მთავრობის მისწრაფება
ქვეყნის ნატოში გაწევრიანებასა და გამოყოფილი ტერიტორიების
დაბრუნებისკენ რუსეთთან ურთიერთობას მკვეთრად აუარესებს. პარალელურად
მიმდინარე სწრაფმა ეკონომიკურმა განვითარებმა ქვეყანა მნიშვნელოვანი
ევრაზიული ენერგეტიკული პროექტების ეპიცენტრი გახადა.
საქართველო წარმომადგენლობითი დემოკრატიაა, ორგანიზებული როგორც
უნიტარული, ნახევრად-საპრეზიდენტო რესპუბლიკა. ქვეყანა ამჟამად
რამდენიმე საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრია, მათ შორის გაეროს,
ევროპის საბჭოს, სუამის, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციისა და შავი ზღვის
ეკონომიკური თანამშრომლობის. საქართველო ასევე მიისწრაფვის ევროპის
კავშირში ინტეგრაციასა და ჩრდილოატლანტიკურ ალიანსში გაწევრიანებას.
სახელწოდება
ქვეყნის სახელწოდება „საქართველო“
მომდინარეობს „ქართ“ ძირისაგან, რაც უძველეს სატომო სახელს „ქართუ,
კარდუ, ხალდუ“-ს უკავშირდება. 1918—1921 წლებში იწოდებოდა „საქართველოს
დემოკრატიულ რესპუბლიკად“, 1990—1995 წლებში — „საქართველოს რესპუბლიკა“-დ.
ქვეყნის საერთაშორისო კოდია — GE.
საქართველოს დემოგრაფია
მოსახლეობის რაოდენობის დადგენა მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის საშუალებით ხდება. XX საუკუნეში საქართველოში 6 ასეთი აღწერა ჩატარდა (პირველი - 1926 წელ, უკანასკნელი 1989 წელს). დამოუკიდებელ საქართველოში მოსახლეობის პირველი აღწერა 2002 წლის იანვარს ჩატარდა.
1989 წლის აღწერით საქართველოს მოსახლეობა 5,443,000 კაცი იყო, 2002 წლისათვის კი 4,601,500. როგორც ჩანს, 13 წლის განმავლობაში საქართველოს მოსახლეობა ერთი მეხუთედით შემცირდა. ბოლო პერიოდში საქართველოში მომხდარმა რთულმა პოლიტიკურმა მოვლენებმა და მძიმე სოციალურ-ეკონომიკურმა კრიზისმა გამოიწვია საქართველოს მოსახლეობის საგრძნობი ნაწილის გასვლა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ. ამასთან მკვეთრად იკლო შობადომამ, იმატა სიკვდილიანობამ და საბოლოოდ ქვეყანა მძიმე დემოგრაფიულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. რაც შეეხება საკუთრივ ქართველებს, მათი რაოდენობა საქართველოში 1989 წელს 3,787,000 კაცს უდრიდა, რაც მთელი საქართველოს მოსახლეობის 70,1%-ს შეადგენდა. 2002 წელს კი ქართევლების რაოდენობა 3,661,000 უდრიდა, ანუ მთელი მოსახლეობის 83,8% იყო. ქართველების რაოდენობა 1989 წლიდან 2002 წლამდე მხოლოდ 4%-ით შემცირდა ანუ საქართველოს მოსახლეობის კლება ძირითადად სხვა ეროვნებების ხარჯზე მოხდა. 2002 წლის შემდეგ მგომარეობა შედარებით გამოსწორდა და მოსახლეობის მატება დაიწყო. 2006 წლის ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე მოსახლეობა დაახლ. 4.661.473-ს შეადგენს. მოსახლეობის ზრდის ტემპი შეადგენს 0,74%-ს.
ეთნიკური შემადგენლობა (საქართველოს 2002 წლის
აღწერის შედეგების მიხედვით): ქართველები — 83,8 %, აზერბაიჯანელები —
6,5 %, სომხები — 5,7 %, რუსები — 1,5 %, ოსები — 0.9 %, იეზიდები —
0.4 %, ბერძნები — 0.3 %, ქისტები — 0.2 %, უკრაინელები — 0.2 %,
აფხაზები — 0,1 %;
რელიგიური შემადგენლობა (ძირითადად საქართველოს 2002
წლის აღწერის შედეგების მიხედვით): მართლმადიდებელი ქრისტიანები —
84.00 %, მუსლიმანები — 9.9 %, სომეხი გრიგორიანელები — 3.9 %,
კათოლიკეები — 0.8 %, იეზიდები – 0.4%, იუდეველები — 0,1 %,
ნესტერიანელები – 0.1% და სხვები.
ქალაქების მოსახლეობა
1 თბილისი თბილისი 1,470,800
2 ქუთაისი იმერეთი 186,300
3 ბათუმი აჭარა 121,806
4 რუსთავი ქვემო ქართლი 116,384
5 ზუგდიდი სამეგრელო-ზემო სვანეთი 75,550
6 გორი შიდა ქართლი 49,500
7 ფოთი სამეგრელო-ზემო სვანეთი 47,150
8 სოხუმი აფხაზეთი 43,700
9 სამტრედია იმერეთი 29,700
10
ხაშური შიდა ქართლი 28.560
11
სენაკი სამეგრელო-ზემო სვანეთი 28,082
12
ზესტაფონი იმერეთი 24.200
13
თელავი კახეთი 21.800
14 მარნეული ქვემო ქართლი 20.100
15
ოზურგეთი გურია 18.700
16
ქობულეთი აჭარა 18.600
17
ახალციხე სამცხე-ჯავახეთი 18.500
18
წყალტუბო იმერეთი 16.800
ეკონომიკა
დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან დღემდე გრძელდება
საბაზრო რეფორმები. ეკონომიკის მთავარი დარგებია სოფლის მეურნეობა (ჩაი,
ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინო), მანქანათმშენებლობა, მეტალურგია,
ჰიდრორესურსები. დიდი ყურადღება ეთმობა საკურორტო-ტურისტული კომპლექსის
აღდგენას, რომელიც ადრე ყოველწლიურად 2 მლნ ადამიანს ემსახურებოდა.
სოფლის მეურნეობის პროდუქცია (ყურძენი, ჩაი, ციტრუსები); მთავარი
სავაჭრო პარტნიორებია რუსეთი (18 %), თურქეთი (14 %), აზერბაიჯანი
(12 %) და აშშ (6 %). • ერთობლივი ეროვნული პროდუქტი: სტრუქტურა (%) —
სოფლის მეურნეობა 32; 1 სულ მოსახლეზე — 860 $. • ვალუტა — ქართული
ლარი (GEL).
შეიარაღებული ძალები
საქართველოს შეიარაღებული ძალები.
2007 წლის მონაცემებით ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში ირიცხებოდა 37000
მდე სამხედრო მოსამსახურე. სახმელეთო ჯარები (35000), სამხედრო-საჰაერო
ძალები (1300), სამხედრო-საზღვაო ძალები (400). რეზერვში ირიცხებოდა
60000 ადამიანი. შეიარაღებაში იმყოფებოდა 235-მდე ტანკი, 250-მდე
საბრძოლო შეჯავშნული მანქანა, 240-ზე მეტი საველე არტილერიის ქვემეხი,
ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა და ნაღმსატყორცნი, 80-მდე საზენიტო
რაკეტო კომპლექსი, 15 თვითმფრინავი და 50 შვეულმფრენი,(ასევე 40
ერთეული უპილოტო საფრენი აპარატი), 25 საპატრულო კატარღა და მცირე
ხომალდი. შეიარაღებული ძალების დაკომპლექტება ხდება შერეული
პრინციპით-სავალდებულო გაწვევით და კონტრაქტის საფუძველზე. 2007 წელს
საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბიუჯეტიდან გამოეყო დაახლოებით 1
მლრდ. დოლარი.